مطالعات حکمرانی و سیاست‌گذاری در ورزش

مطالعات حکمرانی و سیاست‌گذاری در ورزش

بررسی تطبیقی حکمرانی و سیاست‌گذاری در ورزش ایران و جهان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشگاه پیام نور
2 عضو هیئت علمی دانشگاه ملی مهارت دانشکده امام علی(ع) استان تهران
چکیده
زمینه و هدف: ورزش عرصه‌ای کلیدی برای توسعه ملی، دیپلماسی و سلامت اجتماعی است. ایران با وجود پیشینه و دستاوردهای بین‌المللی، در حکمرانی ورزش با چالش‌هایی چون تمرکز دولتی، نبود شفافیت مالی، موازی‌کاری و مشارکت کم بخش خصوصی مواجه است. این پژوهش با هدف شناسایی شکاف‌های حکمرانی ورزش ایران نسبت به هفت کشور منتخب (آمریکا، بریتانیا، آلمان، استرالیا، چین، برزیل، قطر) و ارائه راهکارهای اصلاحی انجام شده است.
روش تحقیق: پژوهش کاربردی-توسعه‌ای، کیفی با رویکرد تطبیقی-تحلیلی مبتنی بر الگوی چهارمرحله‌ای بردی و تحلیل محتوای مقوله‌ای است. جامعه پژوهش شامل اسناد بالادستی، قوانین ورزشی کشورهای منتخب، گزارش‌های OECD، UNESCO، WADA و مقالات معتبر (۲۰۰۰-۲۰۲۵) است. ابزار چک‌لیست محقق‌ساخته با ۵۲ شاخص حکمرانی (برگرفته از مدل‌های چاپیلیت و گیریرت) بود که روایی محتوایی (0.89CVR=) و پایایی (بازآزمون ۸۷٪، کاپای کوهن ۰.۸۵) تأیید شد.
یافته‌ها: حکمرانی ورزش ایران از نوع دولت‌سالار متمرکز است (بودجه دولتی بیش از % 90 (بریتانیا، آلمان)، ترکیبی دولتی-بازاری (چین، استرالیا) و رویدادمحور سرمایه‌ای (قطر، برزیل). شاخص شفافیت مالی ایران ۲.۵ از ۱۰ (بریتانیا ۸.۶، آلمان ۷.۹) و فاقد نهاد مستقل نظارت بر دوپینگ و تخلفات مالی است.
نتیجه‌گیری: نظام حکمرانی ورزش ایران دچار قفل‌شدگی نهادی ناشی از وابستگی به دولت و نبود پاسخگویی است. گذار به مدلی کارآمد نیازمند شفافیت، استقلال نسبی فدراسیون‌ها، مشارکت خصوصی و نظارت مستقل است.
پیشنهادات: بازنگری اساسنامه وزارت ورزش، تأسیس شورای عالی سیاست‌گذاری ورزش (دولت، خصوصی، مدنی)، الزام به انتشار آنلاین بودجه فدراسیون‌ها، راه‌اندازی نهاد ملی مبارزه با فساد، ایجاد مناطق ویژه اقتصادی ورزشی.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Comparative Study of Governance and Policy-Making in Sport: Iran and the World

نویسنده English

mehdi dastgerdi 2
2 Member of the faculty of the National University of Skills, Imam Ali (AS) Faculty, Tehran Province
چکیده English

Background and Aim: Sport drives national development, diplomacy, and public health. Despite its history and international achievements, Iran’s sports governance suffers from state centralization, poor financial transparency, overlapping mandates, and weak private sector involvement. This research identifies governance gaps between Iran and seven countries (USA, UK, Germany, Australia, China, Brazil, Qatar) and proposes corrective solutions.

Method: This applied‑developmental, qualitative study uses Bereday’s four‑step comparative model and categorical content analysis. The population includes upstream documents, sports laws of the seven nations, OECD/UNESCO/WADA reports, and authoritative articles (2000‑2025). A researcher‑made checklist of 52 governance indicators (based on Chappelet & Gierert models) was used; content validity (CVR=0.89) and reliability (test‑retest 87%, Cohen’s Kappa 0.85) were confirmed.

Findings: Iran has a centralized, statist governance model (government funds >90% of sports budget). By contrast, the UK/Germany follow a mixed public‑market model; China/Australia a state‑market hybrid; Qatar/Brazil an event‑driven, capital‑oriented model. Iran’s financial transparency index is 2.5/10 (UK 8.6, Germany 7.9), and there is no independent body to oversee doping or financial violations.

Conclusion: Iran’s sports governance suffers institutional lock‑in due to state dependence and lack of accountability. Transition to an efficient model requires transparency, federation autonomy, private sector involvement, and independent oversight.

Suggestions: Revise the Ministry of Sport’s statute; create a Supreme Council for Sport Policy‑making (government, private sector, civil society); mandate online publication of federation budgets; establish a national anti‑corruption body; develop special sport economic zones.

کلیدواژه‌ها English

Sports governance
comparative policy analysis
comparative analysis
network governance